Impuls aan biodiversiteit in Tilburg
Gemeente Tilburg gaat samen met Bosgroep Zuid Nederland een flinke impuls geven aan biodiversiteit in Heidepark-Vredelust, Wilmabos en De Gaas. Dit project loopt van december 2023 t/m december 2028.
Aanleiding: verzuurde en verarmde bodems
De Tilburgse bodems zijn sterk verzuurd. Bij te zure bodems kan bijna niets groeien en het is cruciaal om verdere achteruitgang af te remmen in Tilburg.
De afgelopen decennia zijn de mineralen in de bodem sterk afgenomen. Tegelijkertijd is de hoeveelheid stikstof sterk toegenomen. Hierdoor is er een sterke onbalans die zorgt voor verminderde vitaliteit van bomen. Daarnaast zorgt deze onbalans ervoor dat specifieke soorten, zoals pijpenstrootje, te veel overheersen. Door de onbalans en de overheersende ruigtekruiden krijgen specifieke fauna en flora het moeilijk en verdwijnen uit de Tilburgse bossen.
Wat ook meespeelt bij de aanpak in Tilburg is de monocultuur van de bossen. Dit houdt in dat bepaalde soorten als grove den en Amerikaanse eik sterk de boventoon voeren. Dit maakt een bos kwetsbaar, omdat als deze soort(en) uitvallen er meteen een heel bos verdwijnt.
Verder zijn open bossen zoals in Tilburg gevoeliger voor extreme hitte. Het wordt er warmer en ze kunnen vocht niet goed vasthouden.
Werken aan een soortenrijk bos
Met dit project zetten we samen met gemeente Tilburg in op herstel van het bodemleven en een soortenrijker bos. Bij gemengde bossen is de kans op plagen niet alleen kleiner, eventuele plagen hebben ook minder impact. Andere aanwezige soorten kunnen de vrijgekomen plek gemakkelijker overnemen.
Bij het herstel van het bodemleven speelt het 'terugdraaien' van de verzuring een grote rol. Als de bodem minder zuur wordt, komen de wormen, springstaarten en andere insecten weer terug. Deze zorgen voor afbraak van het strooisel waardoor bomen en planten de mineralen weer kunnen opnemen.
Geplande beheermaatregelen
Om soortenrijke bossen te creëren hebben we een aantal beheermaatregelen gepland:
Aanplanten bomen en struiken
Tilburgse bossen zijn soortenarm en er ontbrekende zaadbronnen van belangrijke boomsoorten. Om het bos soortenrijker te maken planten we daarom bomen en struiken. Deze bomen en struiken zijn van ontbrekende boomsoorten of soorten met goed afbreekbaar strooisel om de bodem te verbeteren en verzuring tegen te gaan. Daarnaast planten we ook fijnspar waar grote groepen zijn afgestorven.
Selectieve dunning
Om de nieuwe aanplant alle kansen te geven. is het soms nodig om wat grote concurrenten te vellen. Daarnaast gaan we ook in Heidepark-Vredelust heel selectief dunnen. Zo staan er oude bomen die ruimte nodig hebben om vitaal te blijven en er staan boomsoorten die we bewust willen behouden. Na de dunning laten we zoveel mogelijk hout in het bos om de voedingsstoffen in het systeem te houden. Het hout waar geen ruimte voor is voeren we af en gebruiken we elders als duurzame grondstof.
Uitstrooien steenmeel
Om de verzuring tegen te gaan en de weggespoelde mineralen terug te brengen in het bos strooien we in 2024 steenmeel uit in de bossen. Steenmeel is een volledig natuurlijk materiaal. Het is rijk aan voedingsstoffen en mineralen die geleidelijk worden afgegeven aan de bodem. We verspreiden het steenmeel heel nauwkeurig met een helikopter. Op deze manier verstoren we de bodem niet en hebben ook dieren het minst last van de werkzaamheden.
Aanleggen OAD-netwerk
Om de bossen te kans te geven om oud te worden en de aanwezige oude bossen, bomen en woudreuzen te behouden, gaan we een netwerk van Oude, Aftakelende en Dode bomen (OAD) aanleggen. De bomen binnen dit netwerk worden ten allen tijden behouden voor meer (dik) dood hout in het bos en meer biodiversiteit.
Wat gaan bezoekers merken?
Tijdens de looptijd van het project houden we (mogelijke) bezoekers goed op de hoogte van de werkzaamheden. Bij een paar werkzaamheden is het bos korte tijd niet toegankelijk, bij andere werkzaamheden merken bezoekers nauwelijks iets.
Markeren bomen Heidepark-Vredelust
In de periode december 2023-januari 2024 brengen we markeringen aan op bomen om aan te geven welke zeker behouden moeten worden én welke ruimte moeten maken voor andere bomen. Ook geven we belangrijke natuurelementen aan die we (extra) moeten beschermen.
Vellen en omtrekken bomen
In het voorjaar van 2024 óf in augustus-september 2024 gaan we in Heidepark-Vredelust plantlocaties vrijzagen. Hierbij vellen we specifiek geselecteerde bomen of trekken we ze om. Daarnaast stellen we belangrijke of oude bomen vrij van concurrentie.
Uitstrooien steenmeel najaar 2024
Tijdens het uitstrooien van steenmeel in Heidepark-Vredelust, Wilmabos en De Gaas zijn deze locaties korte tijd niet toegankelijk. Dit geven we in die periode (oktober-november 2024) nog duidelijk aan.
Nieuwe aanplant winter 2024-2025
In december 2024 - februari 2025 sluiten we de eerste fase van de revitalisering af met de aanplant van nieuwe bomen en struiken in Heidepark-Vredelust. We planten dan rijkstrooiselsoorten aan.
We realiseren de beheermaatregelen met financiële steun van Provincie Noord-Brabant.
