Hangvennen terug in het Schutterspark
Hangvennen herbergen unieke combinatie van flora en fauna die je bijna nergens anders vindt. De bijzondere vennen zijn al vrij zeldzaam en daarbij hebben ze door menselijke ingrepen in het verleden ook nog eens aardig wat te stellen gehad. Een goede reden om weer actief werk te maken van het herstel van hangvennen in het Schutterspark.
Toen de mijnen kwamen is in dit deel van Limburg veel bos aangelegd om hout te leveren voor de mijnbouw in de buurt. Dit ging in het Schutterspark niet zonder de nodige veranderingen. Het terrein was eigenlijk te nat voor bosbouw. Er werden daarom overal sloten gegraven op de helling om al dat grondwater af te voeren. Zoals toen ook de bedoeling was, verdroogde het gebied en verdwenen de venen. Daarvoor in de plaats kwamen met name dennen en Amerikaanse eiken te staan, die vervolgens gebruikt werden als stuthout in de mijnen.
Nadat de mijnen gesloten werden, daalde de vraag naar hout. De bossen bleven echter en de bomen groeien door. Deze bomen verdampten aardig wat water en de natte plekken in het gebied werden steeds kleiner.
Tweede herstelproject
Begin deze eeuw kwam het besef dat de laatste natte stukjes aan het verdwijnen waren en de bijzondere planten en dieren die er leven dus ook. Daarom zijn rond 2007-2008 al delen van het Schutterspark hersteld. Uit onderzoek van de Wageningen University & Research (WUR) bleek vervolgens dat er nog meer potentie voor herstel in het gebied was. Bovendien bleek het mogelijk om de losse hangvennen met elkaar te verbinden. Dit herstelproject ‘Hangvennen fase II’ voert Bosgroep Zuid Nederland uit in 2023-2024, met steun van het Landelijk Programma Natuur (LPN) via Provincie Limburg en de Europese Unie én met steun van gemeente Brunssum. Bijna alle herstelmaatregelen van dit project hebben we inmiddels uitgevoerd.
Op de plekken waar de mooiste hangvennen te ontwikkelen zijn, is het bos omgevormd naar open terrein. Vervolgens hebben we begin 2024 langs een deel van het terrein een soortenrijke bosrand geplant tegen het met Amerikaanse eik en Japanse lariks gedomineerde bos.
Door de extreem natte condities konden we uiteindelijk (pas) in de vroege zomer van 2024 starten met het hydrologisch herstel. Eerst is het hele gebied tot enkele centimeters in de bodem gefreesd om de kleine stobbes van jonge Amerikaanse eiken te verwijderen. Na het frezen zijn we met het plaggen begonnen. Dit houdt in dat we alle voedingsstoffen afvoeren die in het bosstrooisel en het wortelgestel van de jonge Amerikaanse eiken zaten.
Na al dit werk was het tijd om de ‘kraan open te zetten’. Alle sloten in het gebied hebben we opgevuld met klei en zand. Direct na dit herstel vielen er in de zomer van 2024 veel hoosbuien. Hierdoor vond er plaatselijk veel erosie plaats. Om de erosie te beperken hebben we 'duikers' onder de paden geplaatst. Die zorgen er nu voor dat het water meer verspreid door het terrein wordt geleid.
De aangerichte schade door de erosie herstellen we nu verder in het najaar van 2024 én in de loop van 2025 als het terrein begroeid raakt.
Lees meer over de hangvennen, het herstelproject én de maatregelen in ons artikel op Nature Today >
