Tijdens de afgelopen regiobijeenkomst namen we samen met onze leden een kijkje achter de hekken in het natuurgebied van Evides Waterbedrijf in Huijbergen. Hans van Lommel, regiomanager Zeeland - West-Brabant, vertelde eerst meer over het bijzondere gebied én de verschillende projecten in natuurbeheer en -herstel. En Jeroen Willemsen, terreinbeheerder van Evides nam de aanwezigen vervolgens mee in het verhaal achter de keuzes van Evides...
Bosgroep Zuid Nederland gaat zich, samen met een aantal leden, actief inzetten voor de bruine eikenpage op Brabantse grond. Met steun van Provincie Noord-Brabant werken de bosbeheerders en -eigenaren de komende vijf jaar samen aan het verbeteren én uitbreiden van het leefgebied van de nu nog zeldzame page, een ambitieus project.
Afgelopen plantseizoen hebben de Bosgroepen 950.000 bomen en struiken aangeplant op verschillende plekken in Nederland. Maar liefst 550.000 daarvan staan inmiddels in Noordoost-Nederland.
Het blijft zoeken naar de juiste bescherming tegen wildschade. Het project LIFE Climate Forest biedt de mogelijkheid om de verscheidenheid aan beschermingsmaatregelen tegen wildschade en de daar aan vasthangende visies van beheerders naast elkaar te laten zien. Een goed voorbeeld hiervan is de proef van Bosgroep Noord-Oost Nederland met biologisch afbreekbare wildbescherming in Boschoord (VIDEO).
De grootste uitdaging binnen de 'Bossenstrategie 2030' is de ambitie voor meer nieuw bos in Nederland; 37.000 hectare in totaal. Naast de bosuitbreiding staan er ambities voor bosrevitalisering en uitbreiding van landschapselementen, agroforestry, voedselbossen en bomen in steden en dorpen. Om de toenmalige globale inschatting van de benodigde hoeveelheid plantmateriaal hiervoor te concretiseren, deden de Bosgroepen en Staatsbosbeheer onderzoek. Het resultaat, een eerste meerjarenprognose, is verwerkt in een factsheet 'Vraag naar plantmateriaal vanuit de Bossenstrategie'.
De winter is het seizoen voor het planten van bomen. Op landgoed Het Jagershuis bij Wehl gingen op Valentijnsdag 14 februari de laatste van maar liefst 10.000 boompjes de grond in. Met liefde geplant door basisschoolleerlingen en vrijwilligers. Door samen te planten, krijgt het bos betekenis voor de hele buurt. Een mix van specifieke boom- en struiksoorten helpt de bodem te verbeteren.
Het Nederlandse bos staat onder druk door klimaatverandering, stikstofdepositie, verzuring, verdroging en versnippering. Deze factoren leiden tot een afnemende vitaliteit van bossen. Vanwege natuur- en klimaatdoelen is het belangrijk bossen vitaler te maken, maar hoe ziet een vitaal bos er precies uit? En hoe meet je of een bos vitaal is, en welke (herstel)maatregelen kan je daarvoor uitvoeren?
Lange perioden van droogte of juist met veel regenval hebben een negatieve invloed op de kwaliteit van het bos. Om voor een zo gezond mogelijk toekomstig bos te zorgen, hebben Staatsbosbeheer en Bosgroep Midden Nederland de handen ineen geslagen voor klimaatslim bosbeheer op de Utrechtse Heuvelrug. Het project, dat loopt tot 2029, richt zich op een klimaatbestendige inrichting van in totaal 58 ha bestaand bos op de Utrechtse Heuvelrug en omvat kennisdeling, monitoring, demo- en praktijklocaties.
Tussen 2023-2025 herstellen we zo'n 200 hectare dennen- en eikenbos op De Meinweg. Dat is hard nodig, want het bos heeft het zwaar. Dit najaar gaan we steenmeel strooien om de bodem te voeden met mineralen. En in de winter van 2024-2025 planten we het tweede deel in met rijkstrooiselsoorten. Om omwonenden goed op de hoogte te houden van wat doen én waarom, organiseerden we op 14 september een geslaagde informatiebijeenkomst met excursie.
Midden in Valkenburg ligt het Polferbos, een oud bos gekarakteriseerd door steile hellingen en unieke steilwanden van mergel. Anno 2024 was het noodzakelijk om het beheer van het Polferbos anders aan te pakken. In verband met de veiligheid, maar ook om te zorgen voor een meer biodivers bos. De effecten van het nieuwe beheer en de maatregelen zijn inmiddels met eigen ogen te zien...
Wie in de omgeving van Zundert rijdt, kan niet om de boomkwekerijen heen. Zo ook in Wernhout, waar NLPlants is gevestigd. Eind augustus ging een delegatie Bosgroepers op bezoek bij Marc Lodders en Jolanda van Hasselt van NL Plants. Ook Henk Huijsman en Peter Vriends van Laxsjon Plants waren aanwezig. Deze twee partijen werken veel met elkaar samen. De Bosgroepen nemen veel plantsoen bij ze af aangezien ze de belangrijkste aanbieders van autochtoon plantmateriaal (van de Nederlandse Rassenlijst bomen) zijn.
Continue bosverjonging is een belangrijk middel om de veerkracht van bossen te verhogen. Het is alleen lastig om die verjonging van de grond te krijgen. De belangrijkste reden: schade aan de jonge boompjes door in het wild levende dieren zoals herten, reeën, zwijnen en hazen. Het blijft zoeken naar de juiste bescherming tegen wildschade, ook binnen het Europese subsidieproject LIFE Climate Forest…
Naast extreme droogte is ook overmatige regenval een bedreiging voor de gezondheid van bomen. Hoewel water uiteraard essentieel is voor het leven van bomen, kan te veel water in de bodem de wortels doen verstikken. Dit voorjaar zien we veel verschillende symptomen van boomaantastingen door het hoge grondwaterpeil. Van bruine bladranden tot ziektes, bij zowel loof- als naaldbomen in het bos.
Recent hebben bestuurders landelijke afspraken gemaakt over nieuw te zetten stappen in het natuurbranddossier. Bestuurders van Rijk, provincies, gemeenten, natuurbeheerders, Rijkswaterstaat, KNMI, Veiligheidsberaad en brandweer hebben onder voorzitterschap van de Minister voor Natuur en Stikstof afgesproken dat alle betrokken partijen een convenant gaan opstellen. In dat convenant worden bindende afspraken gemaakt over wat nodig is om onbeheersbare natuurbranden in Nederland te voorkomen.
Wilgengriend valt in Nederland onder de cultuurhistorische bossen. Waar we er rond 1920 nog 14.000 hectare van hadden, is daar nu nog maar 450 hectare van over. Wilgengriend is cultuurhistorisch én ecologisch ontzettend waardevol, maar het is ook erg uitdagend om te beheren. Er zijn nog een paar Bosgroep-leden die deze unieke landschappen in stand houden en een daarvan is Michel Jamin…
Op vrijdag 6 juni vond op Landgoed ‘t Rozendael in Heino de lancering van een serie maatregelen voor klimaatslim bosbeheer plaats. Het event is het startschot van een samenwerking tussen Bolton Groep, Stichting Baron Van Ittersum Fonds, de Unie van Bosgroepen en FSC Nederland om bestaand Nederlands bos beter bestand te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering.
Op donderdag 30 mei jl. organiseerde Bosgroep Zuid Nederland een interessante regiobijeenkomst voor haar leden rond het actuele thema 'nieuw bos op landbouwgronden'.
Landgoed De Utrecht is een prachtig gebied in de Brabantse Kempen. Op de ruim 2.500 hectare vind je bos- en natuurterreinen, akker- en graslanden, horeca, recreatie, boerderijen én woonhuizen. Rentmeester en RvT-lid Raymond Gennissen vertelt over het landgoed, het jubileum én de plannen voor de toekomst.
De Kronenbergse Bossen hebben het zwaar en daarom werkt Gemeente Horst aan de Maas, samen met Bosgroep Zuid Nederland en Wageningen Environmental Research mee in SUPERB, een grootschalig Europees herstelproject. Afgelopen periode zijn er rijkstrooiselsoorten aangeplant en is er steenmeel uitgestrooid. Ook op het bosgebied van particuliere eigenaren, zoals de familie Van der Beele en familie Thijssen. We spraken ze in én over het bos...
Over 76 jaar is het al 2100, dat is veel korter dan het leven van een boom. Denk daarom nú na of en wat er nodig is om de risico’s van klimaatverandering in jouw bos te beperken.
Bij vier particuliere leden van Bosgroep Midden Nederland planten we momenteel plantsoen aan met financiering vanuit het SPUK-programma. Het gaat om de landgoederen 't Hemeltje, Plaggenweg, Sonnevanck en een landgoed bij Kootwijk. Met de nieuwe aanplant van verschillende soorten bomen en struiken revitaliseren we deze bossen en maken we ze toekomstbestendiger.
Afgelopen jaar is Bosgroep Noord-Oost Nederland, met provinciale subsidie voor versneld natuurherstel, gestart met werkzaamheden om de Friese bossen veerkrachtiger te maken. Het gaat om zowel bosomvorming als bosrevitalisering. Door het aanplanten en bijplanten van verschillende boom- en struiksoorten, die beter passen bij de bosgroeiplaats, krijgen we een veerkrachtiger en structuurrijker bos. De maatregelen vinden plaats bij verschillende terreineigenaren in en rond Beetsterzwaag, Sint- Nicolaasga, Bakkeveen, Oranjewoud, maar ook in Gaasterland en andere Friese streken. De werkzaamheden duren tot en met 2026.
Tijdens een recente houtmeetkundige inventarisatie stuitte bosbeheerder Robbin bij een aanwasboring in een Japanse lariks op duidelijke tekenen van droogtestress. De droge zomers van 2018 en 2019 hadden voor een flinke afname in de groei van de boom gezorgd. Daarna was wel weer wat herstel zichtbaar, maar de lange termijngevolgen van de groeiproblemen door de droge periodes zijn nog onduidelijk.
Het plantseizoen is aangebroken. Dat betekent dat er de komende maanden weer veel bomen en struiken de grond in gaan. Om de vaak verzuurde bodem te herstellen, planten we vaak een aantal rijkstrooiselsoorten mee. Soorten zoals de winterlinde en ratelpopulier, die met hun goed verterende blad de bodem helpen herstellen. Echt arme bodems kun je met zogenaamde kwartiermakers een eerste zetje geven.
Op donderdag 31 augustus hebben VolkerWessels, FSC Nederland en de Bosgroepen samen met Maatschappij van Welstand een klimaatbord onthuld in het bos op landgoed Cleefswit. Het bord bij de entree en verschillende QR-codes langs de route informeren bezoekers over maatregelen die in het bos zijn genomen in het kader van klimaatslim bosbeheer, en de verwachte impact hiervan.
Op landgoed Cleefswit werken we aan toekomstbestendig bos. Door het nemen van slimme maatregelen legt dit FSC-gecertificeerde bos meer CO2 vast én is het beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering.
Landgoedeigenaren en andere terreineigenaren kunnen steeds vaker te maken krijgen met natuurbranden; door klimaatverandering (langdurige droge periodes), toenemende recreatiedruk en een veranderende samenstelling van de vegetatie. Alhoewel eigenaren een brand zelf meestal niet kunnen voorkomen, kunnen preventieve maatregelen wel helpen om een eventuele brand beheersbaar te houden. Daarbij is samenwerking met Veiligheidsregio, gemeente en brandweer essentieel. Alleen met samenwerking borg je dat maatregelen op elkaar aansluiten, zowel fysiek in het terrein, als organisatorisch. Een aantal mogelijke maatregelen en tips op een rijtje.
Bij het Groningse Kolham zijn in de eerste weken van 2023 duizenden bomen geplant in een voormalig sparrenbos. Net als veel andere bossen met een monocultuur van fijnspar was het in slechte staat door droogte en aantasting. Na de noodzakelijke kap wordt dit een gemengd en toekomstbestendig bos. Een prachtig project waarin veel partijen samenwerken, met en voor beheerder Vereniging Dorpsbelangen Kolham.
Het tijdschrift 'De Levende Natuur' heeft een themanummer Bossen uitgebracht met daarin ook een flink aantal bijdragen van de Bosgroepen.
Zo’n 36 partners uit 16 landen werken in SUPERB samen aan grootschalig bosherstel en adaptatie. Bosgroep Zuid Nederland is een van die directe partners. In Nederland gaat het om herstel van verzuurde bossen op de hogere zandgronden. Er zijn verschillende demosites waar de Bosgroep samen met een aantal leden actief aan de slag is gegaan met dit herstel.
LIFE Climate Forest laat zien hoe klimaatslim bosbeheer de veerkracht van bossen op zandgronden kan vergroten, zodat het bos ook in de toekomst haar cruciale rol voor plant, mens en dier blijft vervullen.
Het late najaar en de vroege winter is doorgaans de beste periode om jonge boompjes te planten. De bodem is nog vrij warm en meestal ook vochtig, waardoor de kans op aanslaan het grootst is. Deze maanden gaan er ook weer duizenden boompjes, vooral een menging van loofboomsoorten, de grond in bij leden van de Bosgroepen.
Bosgroep Midden Nederland heeft in opdracht van het Utrechts Landschap een onderzoek uitgevoerd naar de kansen voor nieuwe soortenrijke bossen in het Utrechtse Veenweidegebied en langs de Kromme Rijn. In beide gebieden liggen kansen om natte en vochtige bossen te ontwikkelen die internationaal van betekenis kunnen zijn. Het onderzoeksrapport is donderdag 16 juli 2020 aangeboden aan gedeputeerde Hanke Bruins Slot van de provincie Utrecht en dijkgraaf Jeroen Haan van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.
Het Wehlse bos bij de Gelderse plaats Wehl, grotendeels in particulier bezit, is in 2020 klimaatbestendig gemaakt. Dit gebeurde door verschillende maatregelen, waaronder het vernatten van de bodem en gedeeltelijke omvorming van naald- naar loofbos. Klimaatbestendig bos is beter bestand tegen droogte en slaat meer CO2 op.
Er liggen grote opgaven in de Nederlandse bossen wat betreft bosuitbreiding en het klimaatbestendiger maken van de bossen. Er zijn steeds meer bedrijven die een steentje willen bijdragen. De Bosgroepen kunnen helpen om boseigenaar en private financiers (bedrijven) bij elkaar te brengen.
Al tientallen jaren hebben we in Nederland te maken met verdroging: een structureel tekort aan grondwater. En de laatste jaren vooral ook droogte: tijdelijk, maar langdurig gebrek aan neerslag met gevolgen voor bodem en grondwaterpeil. U als bos- en natuurterreineigenaar heeft daar bijvoorbeeld mee te maken in de vorm van jonge aanplant die niet aanslaat door onvoldoende regen, en volwassen bomen die eerder hun bladeren of naalden laten vallen of zelfs afsterven. Daarnaast zijn er gevolgen zoals een afnemende vitaliteit of bijgroei van bomen en verslechtering van de kwaliteit van de bodem, bijvoorbeeld door mineralisatie of verzuring. Dit zijn deels tijdelijke gevolgen, maar de gevolgen kunnen ook permanent zijn.
In het najaar van 2021 starten de Bosgroepen samen met Hogeschool Van Hall-Larenstein een onderzoek naar de ecologische effecten, klimaatbestendigheid en financiële haalbaarheid van boomsgewijs uitkapbeheer in Nederland. Met de resultaten kunnen we bosbeheerders informeren over waarde en implementatie van uitkapbeheer. De onderzoekslocaties worden opgenomen in een netwerk van Europese voorbeeld(uitkap)bossen.
Op Landgoed Het Meuleman in Overijssel zijn maatregelen uitgevoerd om het bos te revitaliseren en de biodiversiteit te verrijken. Door de maatregelen zal het bos meer CO2 vastleggen én is het beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering. Theun Scholten, bijna 84, is nog dagelijks bezig met het beheer en laat graag een mooi landgoed na aan zijn familie, en aan de vele bezoekers.
Onder de rook van Nijmegen, aan de uiterwaarden van de Waal, ligt Buitenplaats Oosterhout. Veertig hectare, grotendeels bos, een perceel kruidenrijk grasland, een prachtig landhuis met tuin en een zeer betrokken en bevlogen beheerder: Frans Ameschot.
