Op bezoek bij NL Plants en Laxsjon Plants: samen de grootste kwekers/leveranciers van autochtoon plantsoen
Wie in de omgeving van Zundert rijdt, kan niet om de boomkwekerijen heen. Zo ook in Wernhout, waar NLPlants is gevestigd. Eind augustus ging een delegatie Bosgroepers op bezoek bij Marc Lodders en Jolanda van Hasselt van NL Plants. Ook Henk Huijsman en Peter Vriends van Laxsjon Plants waren aanwezig. Deze twee partijen werken veel met elkaar samen. De Bosgroepen nemen veel plantsoen bij ze af aangezien ze de belangrijkste aanbieders van autochtoon plantmateriaal (van de Nederlandse Rassenlijst bomen) zijn. We bespraken en leerden veel die dag; over het belang van een goede planning en onderlinge communicatie en het belang van bosbouwkundig en autochtoon materiaal, over keurmerken en de grillige markt.
Bosbouwkundige, ecologische en klimaatbestendige soorten
NL Plants is ontstaan om de kwekerij en handel van Lodders boomkwekerijen uit elkaar te halen. Ze verhandelen de planten van de eigen boomkwekerij, maar ook plantsoen en zaad van andere aanbieders. Daarom werken ze veel samen met Laxsjon Plants en vroeger ook PCC van Hasselt. Zowel Laxsjon Plants als NL Plants zijn in Nederland grote aanbieders van autochtoon plantmateriaal; plantgoed waar steeds meer vraag naar is binnen Nederland. Naast autochtoon materiaal leveren de bedrijven ook plantsoen voor de export. Het gaat om tientallen soorten en miljoenen boompjes per jaar.
Marc Lodders (NL Plants): “Wij bieden allerlei soorten plantsoen, voor bosbouwkundig gebruik, bomen die specifiek bijdragen aan de ecologie of klimaatbestendige soorten. Allemaal uitgekozen op goede herkomsten. Nederland heeft bijvoorbeeld hele goede en sterke herkomsten van eik. Vooral voor bosbouwkundig gebruik. Maar zoek je zaad of plantsoen bestemd voor laanbomen, dan heb je vooral bij eik toch echt weer ander materiaal nodig, gezien de gewenste rechte stam.”
“Naast het bosbouwkundige materiaal werken wij vooral met autochtoon materiaal; dat zijn nakomelingen van soorten die zich sinds de laatste ijstijd in ons land hebben gereproduceerd zonder invloed van de mens. Dat is wat anders dan inheems”, vervolgt Marc. “Veel kwekers geven aan dat ze inheems plantsoen hebben, maar daarvan is de herkomst vaak onbekend. Dat is tricky, wij hebben alles goed in kaart, zodat het voor onszelf en voor de klant goed traceerbaar en controleerbaar is. Daarbij hoort een deugdelijke certificering, wat een behoorlijke administratie vergt.”
Zaadoogst en genenbronnen
Staatsbosbeheer beheert de meeste autochtone genenbronnen in Nederland. NL Plants en Laxsjon Plants nemen veel van de zaden van hen af en kweken het vervolgens op. Staatsbosbeheer is, samen met het CGN, ook de oprichter van de genenbank voor autochtone bomen en planten. Ook op particuliere landgoederen met goede opstanden uit de Nederlandse Rassenlijst bomen wordt zaad geoogst. De vraag naar autochtoon materiaal uit de Nederlandse Rassenlijst bomen groeit enorm en is een echte uitdaging, omdat er veelal beperkt zaad beschikbaar is.
Marc Lodders: “Daarom roepen wij, NL Plants en Laxsjon Plants, ook op om mooie opstanden te melden. Ook als een opstand niet in de Rassenlijst staat maar wel goed zaad heeft, is aanmelden zinvol. Er wordt dan beoordeeld of de opstand geschikt is om op de rassenlijst te komen en/of het zaad naar de kweker kan. Er is zeker een afzetmarkt voor kwalitatief goed plantmateriaal, bij voorkeur autochtoon. De organisatie van oogsten van zaad is wel een uitdaging, soms zijn er in een bepaald jaar helemaal geen eikels, of ligt de zaadbron langs een snelweg en wordt het oogsten gevaarlijk.”
Grillige markt en planning zijn grootste uitdaging
Marc: “De allergrootste uitdaging is de planning. We werken jaren vooruit om tot ons plantsoenaanbod te komen. Zaden oogsten of kopen, opkweken, al dan niet laten doorgroeien of oogsten. Veel afnemers, zoals gemeenten en bijvoorbeeld (leden van) de Bosgroepen, zijn afhankelijk van subsidies, dan kan het zijn dat we ineens een enorme vraag krijgen naar bosplantsoen. Dit plannings- en uitvoeringsritme loopt regelmatig niet gelijk met de planningshorizon die wij als kwekers hebben. We kunnen daarom niet altijd op korte termijn aan die vraag voldoen.”
Onderdeel van het bezoek aan NL Plants was een rit met busjes langs een aantal plots met plantsoen. Van de zeer gewilde linde en meidoorn tot zoete kers. Een prachtig gezicht, die rijen met jonge boompjes.
Jolanda van Hasselt (voorheen werkzaam bij PCC van Hasselt): “In oktober beginnen we met het rooien van de vroege soorten, dan sorteren we, kijken wat er nog ingekuild of opgekuild moet, wat in de koeling kan. Een intensief proces. Je ziet hier al hoeveel soorten en maten we hebben staan buiten. De groeiomstandigheden zijn ook erg bepalend.”
Henk Huijsman vervolgt: “Het is ieder jaar weer afwachten wat er de komende jaren weer ‘populair’ is, klimaatbestendige soorten, soorten met rijkstrooisel, soorten om heggen of overgangen te vormen. We proberen daar zo goed mogelijk op in te spelen, maar het blijft een uitdaging. Het is dus niet zo van’ u vraagt, wij leveren’. Veel staat al langere tijd in bestelling. Hier zie je nu veel winterlinde, deze soort is autochtoon en weer helemaal in opkomst.”
“We verkopen 30 – 40 miljoen planten per jaar, alles opgeteld”, vult Marc aan. “Dat gaat om enorme hoeveelheden. Wanneer de vraag achterblijft een bepaald jaar, dan kunnen we ook een beetje sturen op de groei. En sommige planten gaan tijdelijk de koeling in om het leverseizoen te verlengen. Het leverseizoen wordt ook steeds korter door de klimaatverandering. Dit jaar konden we bijvoorbeeld pas laat planten omdat het zo nat was. Een ander jaar moeten we eerder rooien omdat het zo droog is. We vragen iedereen altijd met klem om op tijd aan te geven wat er het komende jaar en de komende jaren aan vraag wordt verwacht. Dan kunnen wij daar op inspelen en hoeven we mensen niet teleur te stellen.”
Plantsoen via de Bosgroepen
Met de opgave voor meer bos vanuit de Bossenstrategie en bijvoorbeeld bosrevitaliseringsprojecten is er veel plantsoen nodig in de komende jaren. De Bosgroepen kunnen u adviseren en zijn op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en innovaties, voor een zo succesvol mogelijke aanplant. Ook kunnen de Bosgroepen u geheel ontzorgen bij de planning, voorbereiding en begeleiding van nieuwe aanplant/bosaanleg. De keuze van de juiste soort en herkomst passend bij de bodemsoort en wijze van aanplant bepalen hierbij de mogelijkheden van/voor het bos van morgen! Je kunt het immers maar één keer goed doen. Om verzekerd te zijn van goed plantsoen, vragen we onze leden altijd om op tijd te bestellen zodat wij de bestellingen kunnen uitzetten bij de kweker. Ook bestellen we regelmatig plantsoen namens verschillende leden in het kader van subsidieprojecten zoals de SPUK.
Meer informatie
Voor meer informatie over plantsoen kunt u contact opnemen met uw regiobeheerder of met de plantsoencontactpersoon van uw Bosgroep via onze speciale pagina over plantsoen.
