Duurzaam hout, uit Nederland, en vaak nog met een mooi verhaal. De Nederlandse Rondhoutveiling, jaarlijks georganiseerd door de Bosgroepen, is dé plek om de mooiste en meest bijzondere stammen van eigen bodem op de kop te tikken. Ieder jaar trekt de veiling dan ook bezoekers uit heel Nederland, van houtbewerkers tot groothandelaren. Het hout krijgt een tweede leven in de vorm van meubels, fijnhout, kunstwerken, vloeren, boten en nog veel meer. We bezochten twee vaste afnemers; Houtwerk Hattem en Fijnhout Drenthe. Wat halen zij zoal bij de houtveiling en waar gebruiken ze het hout voor? Ook traceerden we de oorspronkelijke eigenaren van twee kavels voor een reactie.

Houtwerk Hattem: meubels op maat van inlands hout

Houtwerk Hattem is een familiebedrijf dat sinds 1958 Keukens & Meubels op maat maakt en alleen Nederlands hout gebruikt. Martijn van Apeldoorn en zijn vrouw Jolande staan al 38 jaar aan het roer. Ze hebben veel particuliere klanten, maar ook bijvoorbeeld grootafnemers als Staatsbosbeheer Buitenleven en diverse zorginstellingen zijn klant.

Een familiebedrijf

Martijn van Apeldoorn: “Ik heb het bedrijf van mijn vader overgenomen. Hij begon in de jaren ’60 met houtdraaiwerk en later, begin jaren ‘70, met houten tafels en stoelen. Vervolgens kwamen er kasten, keukens en meubilair bij, vooral van grenen (grove den). Onze ‘core business’ is nog steeds massief houten meubels en keukens. We hebben drie kinderen waarvan zoon Joep nu in de massief houten vloeren zit. Hij is sinds kort ook gevestigd in ons ronde pand.”

Ruim 30 procent hout afkomstig van Rondhoutveiling

Tijdens de afgelopen rondhoutveiling kocht Martijn vijftig tot zestig kuub rondhout. Veel iep, maar ook eik, Douglas, es en esdoorn. “30 tot 35 procent van ons hout is wel ongeveer afkomstig van de rondhoutveiling”, vertelt Martijn. “Het is vooral leuk als het hout een verhaal heeft en te weten waar het vandaan komt. Hout is een prachtig natuurproduct; we zouden meer aandacht moeten besteden aan inlands hout. We gebruiken hier alleen eerlijke, natuurlijke materialen. Geen spaan of kunstplaat. En er is geen tussenhandel.”
Houtwerk Hattem heeft 2 loodsen op het terrein en een grote overdekte opslagplaats voor het hout. Martijn: “De gekochte stammen laten we elders voorzagen om ze vervolgens bij ons natuurlijk te laten drogen, wachtend op verdere verwerking. Marten is onze houtvoorbereider, hij zaagt het hout tot bruikbare delen waarmee onze meubelmakers weer aan de slag kunnen. We werken met 17 mannen en vrouwen volgens het Rijnlands model. Dat betekent weinig hiërarchie; leiderschap is gericht op het bevorderen van autonomie en vakmanschap. We zien dat mensen hier veel waardering voor hebben. Houtwerk Hattem is vooral bekend door mond-tot-mond reclame, maar ook sociale media bezorgen ons nieuwe klanten.”

Inrichting van bezoekerscentra en instellingen

Als je veel hout op voorraad hebt en zelf kunt zagen, kun je veel kanten op. Martijn: “We gebruiken geen standaardmaten. Alles is mogelijk, van gehele inrichtingen van buitenhuisjes tot stokerstoeltjes, tot op maat gemaakte keukens en kasten. Ook worden we gevraagd voor de inrichting van complete huizen, bezoekerscentra, kantoren en zorginstellingen. Voor die laatste maken we speciale meubels en bedden met cliëntgerichte aanpassingen."

Fijnhout Drenthe; 60 soorten Europees hout in eigen houtdroogloods

Aan de Veilingstraat (toevallig!) in Nieuw-Amsterdam, Drenthe, staat de fijnhouthandel van Van der Horst. In de houtdroogloods ligt 3000 kuub hout opgeslagen. Meer dan 80 houtsoorten, waaronder ruim 60 Europese soorten zoals eik, iep, Douglas, es en teak. Bekantrecht en onbekantrecht hout. Oftewel, rechthoekig afgezaagd, of in de natuurlijke vorm gehouden. Bert Beckers is accountmanager en al 15 jaar in dienst bij Fijnhout Drenthe. Ieder jaar komt een delegatie van het bedrijf naar de rondhoutveiling. Ze behoren tot de grootste afnemers van de veiling.
Bert Beckers: “We hebben hier een eigen droogruimte en zagerij en daarom kunnen we veel hout leveren aan klanten, ook internationaal. Wij maken zelf geen eindproducten, op een enkele boomstamtafel na, maar men kan bij ons terecht voor allerlei soorten en maten hout. Van constructiehout, zoals balken van eiken en Douglas, tot meubelhout in de vorm van planken. Op de rondhoutveiling halen we vooral eik en iep, dat zijn gewilde soorten.”

Aanbod van houtsoorten verandert

Iets waar bosbeheerders al langere tijd mee te kampen hebben, sterfte van bepaalde boomsoorten door droogte en ziekten, speelt ook houthandelaren parten. Bert vertelt: “Het aanbod van hout is veranderd de afgelopen jaren. We hebben te maken met minder of slechter aanbod van bepaalde soorten. De beuk zien we kwijnen, de eik heeft het moeilijk. In Duitsland en ook bij ons heeft de letterzetterkever de fijnspar aangetast. Waar zit toekomst in qua hout en boomsoorten? Wat ga je weer planten als bosbouwer? Wat dat betreft is het wel onzeker wat we in de toekomst kunnen afnemen en aanbieden.”

Ook timing zaagwerk onzeker door klimaat en temperatuur

Hout is een natuurproduct en daarom kwetsbaar en gevoelig voor vocht en temperatuur. Daar moet je met drogen én zagen rekening mee houden.
Bert: “Wij hebben onze eigen droogruimtes, dan kun je nog wat spelen met de locatie: hoe hoger, hoe warmer. Maar als het bovenin te heet wordt, kan dat kostbare gevolgen hebben. Vooral eik is gevoelig voor warmte; het hout kan knappen als het te warm is. Ook de dikte van de latjes tussen de planken is bepalend voor de droogsnelheid. En deze moeten gelijkmatig zijn om kromming van de planken te voorkomen. Als het eenmaal droog is, dan blijft het wel goed.” Pas als het hout droog genoeg is, kunt je het zagen. Maar niet iedere houtsoort kun je jaarrond in de gewenste vorm zagen.
“Welke houtsoort we wanneer (laten) zagen is afhankelijk van het seizoen en de temperatuur", geeft Bert aan. "Loofhout zagen we bijvoorbeeld tot 12 of 13 graden, daarboven gaan we naaldhout zagen. Maar het is tegenwoordig steeds warmer én langer warm. De rondhoutveiling eind februari moet wat ons betreft dan ook niet later in het jaar plaatsvinden. Je kunt het hout dan namelijk pas vanaf oktober/november weer zagen. Dan ben je bijna een jaar kwijt.”

Van stormhout naar meubels en balken: "Leuk om te zien dat dit kavel tot meubel verwerkt wordt"

Bij Fijnhout Drenthe zien we balken liggen, gemaakt van rondhoutveilinghout. Dit blijkt zomereik te zijn van landgoed Schoonheten. Henri Brinkhuis is bosbaas van landgoed Schoonheten. Hij vertelt: "Deze ingebrachte eik is door de storm omgegaan. Wanneer we bijzondere, flinke stammen hebben, gaan deze naar de houtveiling. Daar hopen we op een betere prijs. Het idee dat de stammen straks als constructiehout gebruikt gaan worden, is mooi. En zeker beter dan brandhout of een laagwaardig product."

Bij Houtwerk Hattem ligt een verzaagde kavel iep te drogen. Deze is afkomstig van de gemeente Woerden. Folkert van Haasteren, opzichter buitendienst bij gemeente Woerden: “Sinds 2020 brengt gemeente Woerden hout naar de rondhoutveiling. Het hout dat wij aanbieden, van verschillende soorten loofbomen, bestaat voornamelijk uit ziek of dood hout en stormbomen. Een enkele keer zijn het gezonde bomen die moeten wijken voor herinrichting. Omdat we een eigen boomverzorgersploeg hebben, ik ben zelf boomveiligheidsinpecteur, kijken we altijd actief of er bomen geschikt zijn voor de veiling. De opbrengsten gebruiken we voor de aankoop van nieuwe bomen. Heel leuk om te zien dat dit kavel tot meubel verwerkt wordt.”

De Nederlandse Rondhoutveiling vindt plaats op zaterdag 24 februari 2024.