Ledenvergadering en bosexcursie op Landgoed Junne
Op vrijdag 30 juni 2023 juni organiseerde Bosgroep Noord-Oost Nederland een Algemene Ledenvergadering op Landgoed Junne bij Ommen. De vergadering werd gevolgd door een rondleiding over het landgoed met uitleg over de werkzaamheden die daar plaats vinden. Via de landelijke regeling Versneld Natuurherstel voert de Bosgroep hier drie projecten uit. Een stuifzandherstelproject, herstel van de hydrologie (verondiepen van watergangen) en de uitbreiding en het herstel van boshabitats. Over dat laatste project, dat recent is uitgevoerd, kregen we uitleg ter plekke.
Afscheid van RvT-lid Eric van Kouwen
De ledenvergadering werd goed bezocht. We waren te gast op het prachtige en gastvrije Landgoed Junne. Alle stukken, waaronder de notulen van de vorige vergadering en de Jaarcijfers 2022 werden door de aanwezigen vastgesteld. De Bosgroep sloot 2022 af met winst, wat, met goedkeuring van de aanwezige leden, wordt toegevoegd aan de algemene reserve van de Bosgroep.
Na het voorstellen van nieuwe medewerkers was het tijd om stil te staan bij het afscheid van Eric van Kouwen als lid van de Raad van Toezicht. Eric heeft de Bosgroep, als RvT-lid met aandachtspunt financiën, drie jaar lang voorzien van waardevolle hulp.
Landgoed Junne
Ryan Nijzink, lid van onze Raad van Toezicht en rentmeester van Landgoed Junne vanuit a.s.r., leidde de wandeling over het landgoed in. Landgoed Junne bestaat uit 1050 hectare bos, natuur en agrarisch gebied. Het landgoed beschikt over een grote hoeveelheid waardevolle beschermde natuur zoals zandverstuivingen, hoogveen, oude eiken/beukenbossen en heide. De bos- en natuurterreinen op het landgoed zijn grotendeels aangewezen als Natura 2000-gebied. Deze natuurgebieden behoren tot een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Om deze natuur te beschermen en in stand te houden, vinden er verschillende werkzaamheden plaats op het landgoed.
Landelijke regeling Versneld natuurherstel
De Rijksoverheid heeft de landelijke regeling Versneld natuurherstel in het leven geroepen. Hiermee konden terreineigenaren tot april 2022 subsidie aanvragen voor extra maatregelen met een gunstig effect op stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Landgoed Junne heeft gebruik gemaakt van de regeling voor drie projecten; een stuifzand/heideverbinding herstelproject, hydrologisch herstel (het verondiepen van watergangen en het aanleggen van stuwtjes) en herstel van de boshabitats. De Bosgroep heeft de aanvraag voor de eigenaar ingediend, waarbij in het opstellen van de projectplannen is samengewerkt met TAUW. De wandeling over het landgoed bracht ons langs de verschillende plekken met jonge aanplant in het kader van herstel en uitbreiding van aangewezen boshabitats.
Herstel en uitbreiding boshabitats
Op een aantal locaties is de boshabitat aangewezen als Beuken- eikenbossen met hulst. Een knelpunt is de geringe omvang en versnipperde ligging van de percelen, als gevolg van bebossing met naaldhout in de vorige eeuw. Door kap van het naaldhout en herplant met loofhout worden robuustere eenheden gecreëerd. In totaal zijn ongeveer 20.000 jonge boompjes geplant. Naast zomer- en wintereik en beuk zijn er ook rijkstrooiselsoorten als haagbeuk, winterlinde en hazelaar ingebracht. Dit komt ten goede aan de strooiselvertering en gaat de verzuring van de bodem tegen. Daarnaast leveren deze soorten een bijdrage aan de biodiversiteit.
Alhoewel beuk moeite heeft met droogte en het daardoor op sommige plekken in Nederland lastig heeft, is deze soort ook bijgeplant. Dit gezien het in stand houden en herstellen van het habitattype eiken/beukenbos. Het is wel belangrijk om te kijken naar de herkomst van de zaden/pluggen. De ene beuk is genetisch sterker dan de ander.
Voorwaarde voor herstel van bepaalde habitattypen is dat je goed kijkt naar de bijbehorende soorten. Je kunt dus niet zomaar alles bij planten, en ook exoten zijn niet gewenst. In het geval van Landgoed Junne zijn percelen met monoculturen van fijnspar en Tsuga verwijderd, omdat die niet passen binnen de aangewezen boshabitats. En omdat een gemengd bos klimaatbestendiger is dan bos in monocultuur.
Krenten uit de pap
De krent was hier in de bossen zo overdadig aanwezig, dat de krentenboompjes eerst zijn verwijderd. Ook al heeft deze ‘ingeburgerde exoot’ goede eigenschappen, er was geen ruimte meer voor andere soorten om tot wasdom te komen. De krenten vormden een gesloten struiklaag en voorkwamen zo natuurlijke verjonging van de andere aanwezige soorten.
Wildrasters tegen wildvraat
Jonge boompjes van eik en linde zijn erg gewild bij wild zoals reeën. Daarom is het aangeplante plantsoen op veel plekken beschermd door een wildraster. De hazelaar is minder populair bij wild, en kan daarom vaak af zonder raster. Jonge boompjes kunnen ook individueel beschermd worden, bijvoorbeeld door kokers. Hierdoor houd je het bos toegankelijk. Nadeel van de individuele plantbeschermers is dat het meer werk is, en dat ze soms kwetsbaar zijn en moeilijk te recyclen. Er zijn verschillende experimenten met typen wildbescherming. Bij Bosgroep Zuid Nederland is een experiment met bamboestokken, in combinatie met wat groter plantsoen.
Bij de Junne is maar liefst 1800 meter gaas, verdeeld over 8 blokken, gebruikt. Het raster moet zeker 5 jaar blijven staan, afhankelijk van de groei van de boompjes. De palen zijn straks in ieder geval weer herbruikbaar.
Nat voorjaar gunstig voor jonge aanplant
Op sommige plekken is geklepeld voordat met de aanplant van nieuwe soorten werd gestart. De snippers die ontstaan bij het klepelen worden verwerkt in de bodem, wat het verteringsproces versnelt. Door deze extra voeding voor de bodem is de kans op aanslaan van het plantsoen groter. De boompjes op Landgoed Junne zijn in het najaar/winter 2022/2023 de grond in gegaan. Al het plantsoen staat er op dit moment gelukkig goed bij, dankzij het natte voorjaar en de aanwezige wildrasters.
Vervolg: Hydrologisch herstel in 2023/2024
In het najaar van 2023 volgen de werkzaamheden om water langer vast te houden in de droogtegevoelige delen van het landgoed. De watergangen worden verondiept. Samen met de aanleg van stuwtjes blijft het water straks langer in het gebied, waardoor we verdroging tegen kunnen gaan. Het verschil tussen het hoger en lagergelegen gedeelte is maar liefst 8 meter, dus een klein beetje hulp kan het terrein wel gebruiken!