Veel animo voor regiobijeenkomst over natuurbranden

Natuurbranden komen steeds vaker voor en de impact is groot. Niet alleen op de natuurterreinen zelf, maar ook op de directe omgeving. Maar hoe ontstaan deze branden eigenlijk? Wat kunnen terreineigenaren en beheerders doen om de risico’s te beperken en te voorkomen dat een brand onbeheersbaar wordt? Hoe wordt samenwerking op gebiedsniveau in Noord-Brabant en Limburg vormgegeven en hoe bereiden we ons voor op een toekomst met meer natuurbranden?

Deze onderwerpen stonden op het programma van de regiobijeenkomst van 29 oktober 2026. Dat het thema 'natuurbranden' erg actueel is én in de belangstelling staat, bleek wel uit de flinke opkomst...

Na het welkom van directeur Arno Neijts vertelde Ivo Verhaar, de Provinciaal Regisseur Natuurbrandenbeheersingen van Provincie Noord-Brabant, meer over de rol en inzet van de provincie. Ook schetste hij een helder beeld van de uitdagingen en de ontwikkelingen in de afgelopen jaren. "Je ziet in Brabant heel veel versnipperde natuur, veel mensen die er wonen én veel branden. Het verhaal begon hier in 2010 op de Strabrechtse Heide en in 2011 op de Kalmhoutse Heide. Toen zagen we dat we eigenlijk niet goed waren voorbereid op een grote natuurbrand en dat we de samenwerking met andere organisaties en regio's moesten verbeteren. Natuurbranden stoppen ook niet bij de landsgrenzen en dus ook met België zoeken we nu steeds meer de samenwerking op. Uit de branden in Deurne, Moergestel en de Meinweg in 2020 bleek dat we ook de onderlinge verantwoordelijkheden en bevoegdheden scherper moesten krijgen." Zo zetten de provincies en andere betrokkenen steeds een stap verder richting een eenduidige aanpak. Ook omdat de natuurbrandgevoeligheidskaarten laten zien dat het risico in de komende jaren alleen maar verder toeneemt.

Een gezond bos brandt minder snel

Ivo Verhaar: "We zullen ook steeds vaker gelijktijdige branden zien en de brandweer kan natuurlijk niet overal tegelijkertijd zijn. Die gelijktijdige branden zorgen al snel voor een stapeling van problemen en dus we moeten ons er ook op richten om dat soort branden zoveel mogelijk voor zijn. Dat doen we door alvast te bepalen waar we op moeten letten. Zo brandt een gezond bos minder snel dan een ongezond bos. Het helpt bijvoorbeeld om te kijken naar het waterpeil in je bos, het planten van meer loofbomen en het intensiever tegengaan van pijpenstrootje op de heide."

In Provincie Noord-Brabant wordt dus meer samengewerkt met België en voor Provincie Limburg geldt dat zij ook actief de samenwerking opzoeken met Duitsland. En daar vertelde Johan Arts, onze regiomanager Limburg, vervolgens meer over. "Ik ben blij met de grote opkomst vandaag, omdat we zo gelijk de kans hebben de kennis over natuurbrandmanagement verder te delen. Sinds november 2024 loopt het Interreg-project Natu(u)rbrandmangement en daar volgen inmiddels ook echt concrete maatregelen uit."

Om de verschillende stappen te laten zien, neemt Johan de aanwezigen mee in het project bij de Beegder- en Hornerheide: "We zijn er eerst aan de slag gegaan met een risico-analyse, vervolgens keken we welke maatregelen we kunnen treffen om die risico's te beperken... en stap voor stap werken we zo richting verbeteringen. Een van de belangrijke maatregelen hierbij is de transitie van monotoon naaldbos naar meer loofbos. Al werken we hier als Bosgroep samen met onze leden eigenlijk al sinds de jaren 90 aan."

Excursie in de Boschhuizerbergen

Dat het goed is voor boseigenaren om zelf ook eens kritisch te kijken naar de risico's die ze lopen en naar wat ze wel of niet kunnen of moeten doen bij brand, blijkt wel uit de grote brand afgelopen zomer in de Boschhuizerbergen. Dit natuurgebied van Het Limburgs Landschap ligt direct tegen de gemeentebossen van Bosgroep-lid Venray aan. En toen kwam het ineens wel heel dichtbij. De deelnemers aan de regiobijeenkomst kregen tijdens de excursie aan dit gebied meteen een beter beeld van wat er in de Boschhuizerbergen gebeurde, wat voor impact dat heeft en wat er voor je als boseigenaar bij komt kijken.

En dat het een grote impact kan hebben, zagen de deelnemers inderdaad. Het unieke gebied met jeneverbesstruwelen is compleet zwartgeblakerd. De betrokken beheerders van Het Limburgs Landschap, 'de buurvrouw' van Gemeente Venray en de brandweer schetsten hoe de brand verliep, met welke uitdagingen ze te maken kregen en ook wat de nasleep van de brand was. Vooral het moment van overdracht na het sein 'brandmeester' is nog een belangrijk aandachtspunt voor boseigenaren. Want dit betekent dat de brandweer weer weggaat omdat de brand niet verder meer kan uitbreiden, maar als eigenaar ben je dan zeker nog niet klaar.

Meer informatie

• Lees meer over Interreg Natu(u)rbrandmanagement > https://nabram.eu/
• Lees het artikel over de samenwerkingsoefening natuurbranden in Limburg > op Nature Today