Een persoonlijke terugblik van Jos Truijen: 46 jaar in het groen
Jos is een Limburger in hart en nieren. Hij groeide op in Weert en na de havo daar wilde hij eigenlijk naar de sportacademie. Dat werd hem echter door de decaan afgeraden. Jos: “Die zei: daar krijg je straks helemaal geen baan mee. En daarom ging ik op zoek naar iets anders met een beter toekomstperspectief. Dat werd dus bosbouw.”
Ze vonden me eigenlijk te jong
Jos wilde naar de Hogere Bosbouw en Cultuurtechnische School (de HBCS) in Arnhem. Dat was nog behoorlijk lastig om op te komen: “Omdat het in Arnhem was zou ik ook meteen op kamers moeten en daar vonden ze me toen eigenlijk nog te jong voor. Daarnaast was er ook maar plaats voor 90 aanmelders per jaar en na het eerste jaar mochten er daar maar 30 van door naar de bosbouw specialisatie. Uiteindelijk is het me wel allemaal gelukt en ik kreeg zelfs nog de kans om een ontzettend interessante stage te lopen in Zwitserland. Dat was bij Hans Leibundgut (1909-1993), echt een internationaal beroemde bosbouwingenieur-professor in die tijd. Zijn naam was al genoeg om als stagiair een beurs te kunnen krijgen in Amerika.”
Aan bosbouw was niet veel te verdienen
Maar Jos kwam na drie maanden Zwitserland gewoon weer naar Nederland: “Ik had net verkering met Caroline, mijn huidige vrouw. Dus ik wilde niet uit Limburg weg. Ik ging zelfs weer naar Weert terug. Mijn vader was metselaar en in de schuur bouwde hij een kamer met een eigen opgang voor me. Daar ging ik wonen toen ik gelijk na school bij Heidemij in Limburg ging werken. Ik had ook bij Staatsbosbeheer aan de slag kunnen gaan, maar daar wist ik dan niet waar ik terecht zou komen.”
Het werd dus Heidemij (nu Arcadis) en daar werkte Jos van juni 1978 tot augustus 1988 als projectleider. “We waren er vooral bezig met het aanleggen van stedelijk groen, tennisbanen en voetbalvelden. Aan bosbouw was immers niet veel te verdienen en de concurrentie was enorm groot. Op het gebied van bosbouw maakten we vooral beheerplannen en werkplannen voor Defensie in Limburg. Ook werd ik ingeschakeld bij de opzet en uitvoering van grootschalige bosaanlegprojecten in het kader van ‘werkgelegenheidsprojecten voor langdurig werkelozen’ in de jaren 1984-1985.”
Als ambtenaar rolde ik de hele bosbouwsector in
Na drie reorganisaties bij Heidemij stapte Jos over naar de Brabantse gemeente Someren. Bij deze gemeente was hij van september 1988 tot januari 2004 sectieleider Groenvoorzieningen. “Someren was toen een van de grootste bos- en natuurbezittende gemeentes van Nederland. Ze hadden er iemand nodig om de bossen weer gezond te maken (motie van de gemeenteraad). En dat was ik dan. Tijdens mijn tijd bij de gemeente ben ik pas echt de bosbouw ingerold. De burgemeester van Someren was voorzitter van het Bosschap en die zorgde er toen voor dat ik in het bestuur van de Nederlandse Vereniging van Boseigenaren kwam. Het Bosschap en die vereniging bestaan nu allang niet meer, maar in die tijd zaten er vooral veel burgemeesters bij. Daar hoorde ik als ambtenaartje eigenlijk helemaal niet tussen te zitten. Maar ik zat er wel en zo rolde ik de hele bosbouwsector in.”
"In de loop van de jaren is er binnen de bosbouw flink wat veranderd. We gingen van productie en het kijken naar een bos als totaal, naar veel meer focus op de natuur en een individuele benadering van bomen. In Someren ging het een derde om bosbouw. Ik heb toen ook het Keelven-project van A tot Z mogen uitvoeren. Ik heb in die tijd werkelijk alles meegemaakt dat goed en kwaad ging. Zo kwam er veel zand vrij bij het uitdiepen van de vennen en dat leverde een bezwaar op dat tot aan de Raad van State doorging. Uiteindelijk bleef het bezwaar, dat we oneigenlijk aan het ontgronden waren, niet overeind. Maar die hele procedure heeft toen wel veel tijd en moeite gekost.”
Van tientjesregeling tot één Bosgroep
Via dit natuurontwikkelingsproject is Jos uiteindelijk ook bij Bosgroep Zuid Nederland terecht gekomen. “In die tijd ontstond de tientjesregeling. Daarbij kregen eigenaren tien gulden per hectare om zaken te regelen. Zo konden ze bijvoorbeeld gezamenlijke dunningen uitvoeren in hun bossen. Je had de Boompjes bosgroepen, die zelf mensen in dienst hadden. En je had een andere bosgroep die ik nog vanuit gemeente Someren mee heb helpen oprichten. Doe groep werkte met een rentmeester maar had geen mensen in dienst. Op een gegeven moment, nu ruim 20 jaar geleden, zijn die bosgroepen samengegaan onder de naam Bosgroep Zuid Nederland.”
Jos solliciteerde begin 2004 ook bij Bosgroep Zuid Nederland. “Bij de Bosgroep zou ik alleen nog met natuur te maken hebben en juist dat sprak me aan. Ik heb wel direct aangegeven dat ik me niet alleen met bosbouw wilde bezighouden maar met hele spectrum waar een bos- of landeigenaar mee te maken heeft. Dat vond ik voor de Bosgroep ook beter. Zo hebben we in Limburg de afgelopen twintig jaar onze leden geholpen met aanvragen voor Natuurschoonwetlandgoederen, aanpassingen in het bestemmingsplan en het omzetten van landbouw naar natuur. Ook bemoeien we ons - naast bos en natuur - met recreatie en recreatieve voorzieningen in het buitengebied. Ik was als regiomanager Zuid Limburg ook altijd veel op pad en dan hoorde ik vaak van mensen die de Bosgroep niet kenden ‘waarom kennen we jullie niet?’ Zelf vond ik dat nooit zo vreemd, omdat wij achter onze leden staan en er niet voor gaan staan.
Een goede dynamiek in ons team
Ik ben hier projectleider, projectmedewerker, beheermedewerker, regiobeheerder en regiomanager. Zo voel ik het echt. Ik weet van mezelf dat ik soms te veel zelf probeer te doen. Aan de ene kant omdat ik dingen niet gemakkelijk kan loslaten en aan de andere kant omdat ik het ook allemaal leuk vind om te doen. Dat is natuurlijk niet altijd handig voor mijn collega’s geweest. En ook niet dat ik de leden belangrijker vond dan de collega’s. Ik verplaats me enorm in de leden, zowel positief als negatief. Als iets niet goed gaat, trek ik het mezelf aan. Ook al kan ik er niets aan doen. Als ik een probleem kan oplossen, dan los ik het ook op. Ik ben echt een doener en zonder Johan Arts als mijn tegenhanger had ik niet kunnen bereiken wat we hebben gedaan in Limburg.”
Johan was al voordat Jos erbij kwam projectleider bij de Bosgroep. In mei 2010 werd hij de regiomanager Noord en Midden Limburg. “Johan en ik vullen elkaar hartstikke goed aan. Ik ben meer een praktische man. Maar ik ben ook van het netwerken en het beheren van relaties. Johan is meer een denker, een theoretische man en echt een kei in visie en beleid. We hebben altijd veel samen gediscussieerd. Zo houden we elkaar ook scherp. Ik vind dan ook echt dat er een goede dynamiek in ons team voor de regio Limburg zit. Ik ga de mensen hier dan ook zeker missen.”
Jos Truijen woont samen met zijn vrouw Caroline in het Limburgse Weert. Hun dochter Suzanne (1991) woont in de buurt en hun zoon Tom (1990) is ook in de bosbouw actief. Tom woont, werkt en studeert in Freiburg im Breisgau (Dld).
Dit is het meer persoonlijke verhaal van Jos. Jos vertelt ook meer over zijn visie op de ontwikkelingen binnen het bosbeheer in dit artikel op Nature Today (staat online vanaf 13 februari 2024).