ALV no.52 en de rijke geschiedenis van De IJzeren Man

Het ging bijna verkeerd… bevers waren zo ijverig bezig geweest met een dam dat het pad compleet blank stond. Toch was alles gelukkig alweer droog genoeg toen onze 52e Algemene Ledenvergadering van start ging in Natuur- en Milieucentrum Weert.

De ALV startte natuurlijk eerst met de officiële agenda, een toelichting op de ontwikkelingen, de begroting van 2026 én een bijdrage vanuit de Unie van Bosgroepen. Zo bespraken we met de leden de voorzichtige stapjes richting de verbouwing van ons kantoor in Heeze, onze ruimgevulde opdrachtenportefeuille en de blijvende focus op particuliere eigenaren en gemeenten. Unie van Bosgroepen-directrice Marijke lichtte de standpunten en inzet toe richting politiek en subsidie. Ook ging ze in op natuurbrandpreventie, iets wat zeker belangrijk is voor al onze leden.

Cultuurhistorie in het groen

Vervolgens gingen we meer de praktijk in met nieuws uit de regio’s waarbij deze keer werd ingezoomd op cultuurhistorische waarden. Vanuit onze regio De Kempen was er bijvoorbeeld aandacht voor Landgoed Baest, het oudste landgoed van dit gebied met een tuin die op de cm in de puntjes wordt onderhouden én die de dikste eik van Brabant heeft.

De machine achter de naam

In onze regio Limburg paste de IJzeren Man Weert perfect in het cultuurhistorische plaatje. En natuurlijk stond een van onze leden per ongeluk tóch bij de verkeerde IJzeren Man (in Vught). Er zijn namelijk meerdere IJzeren Mannen (en er is zelfs IJzeren Vrouw en IJzeren Kind) en dat heeft alles te maken met waar de naam vandaan komt…

De IJzeren Man is de bijnaam voor een grote, oude stoombaggermolen die rond 1890-1915 op verschillende plaatsen in Brabant en Limburg zand groef. Na de zandwinning werden veel van die gaten een recreatieplas. Zoals bijvoorbeeld die in Vught én die ‘hier’ in het noorden van Limburg.

Groene spierballen in Limburg

De IJzeren Man in Weert is de entree naar het Kempen~Broek, een 25.000 ha groot gebied dat nat afwisselt met droog, open met gesloten, natuur met cultuur. Het IJzeren Man-gebied kent een rijke geschiedenis én veel uitdagingen. In het beheer van dit bos komen recreatie, veiligheid, biodiversiteit en klimaatverandering samen. En tijdens de excursie ná het officiële deel van de ALV hebben we dat nog met eigen ogen bekeken…

Ongeveer 150 jaar geleden begon de ontginning van het gebied en dat leidde uiteindelijk tot het cultuurlandschap zoals het nu is. Er werden eerst o.a. productiebossen aangeplant bij het meer De IJzeren Man en bij de Altweerterheide, later ontstonden ook de Laurabossen. De Laurabossen bestonden uit grof dennenbos en het hout daaruit was bedoeld om de mijningangen te stutten. Toen de mijnen sloten in 1964 zijn er opnieuw dennen geplant. De aanwezige zandgronden bleven, omdat de grond te arm was om er iets op te groeien.

Uitstraling van een parkbos

Tegenwoordig heeft de IJzeren Man de uitstraling van een parkbos. Met aangelegde bruggetjes, de cascade tussen de Grote en Kleine IJzeren Man, die de beide bekende wateren met elkaar verbindt. Tijdens onze excursie zagen we met eigen ogen de omvorming van grove dennen naar meer divers bos met ook rijkstrooiselsoorten. We zagen verschillende vormen van wildbescherming tegen reeën: de kokers uit 2021 die bij voldoende groei van de boompjes nog verwijderd moeten worden. Tegenwoordig planten we daarom met drie bamboestokken als totempaal om de jonge aanplant tegen vraat en wrijven vegen én we zien dat dat helpt

Laatste stukje heide

We zagen ook het laatste stuk heide van de IJzeren Man. Bedenk: vroeger was de helft heide. Op die heide blijft begrazen overigens essentieel; anders verandert het heidegebied binnen de kortste keren in bos. Op dit moment houden we het met de schapen goed open. Twee keer per jaar gaan 250 schapen door het gebied met de herder. Dit vinden de bezoekers van het gebied ook altijd erg leuk om te zien.

Tot slot, was het ook nog leuk om te zien: de stuifduintjes, een oude hakstoof en een elzenbroekbosje. Kortom de ALV werd mede door de ‘bijbehorende excursie’ weer goed gewaardeerd door de leden van Bosgroep Zuid Nederland.