Reddingsoperatie voor bedreigd Knikkend nagelkruid

24 mei 2018

De Bosgroepen gaan samen met de WUR de populatie Knikkend Nagelkruid versterken en herintroduceren op de paar plekken waar deze bijzondere plant nog groeit.

Knikkend nagelkruid (Geum rivale); grote kans dat je deze plant nog nooit hebt gezien.
Dit plantje uit de rozenfamilie is namelijk zo zeldzaam dat de natuurlijke populaties nog maar op vier plekken in Nederland voorkomen: twee in Noord-Brabant (Ulvenhoutse bos en Wijboschbroek) en twee in Gelderland (Landgoed Middachten en het Beekbergerwoud). Knikkend Nagelkruid groeit op schaduwrijke vochtige plekken in bossen, aan waterkanten of in moerassen.

Ulvenhoutse Bos

In Brabant, in het Ulvenhoutse bos, staat een kleine populatie Knikkend Nagelkruid. Het plantje lijdt echter sterk onder verdroging van de bodem en er zijn nog maar een paar plekken in de nattere delen van het bos waar de plant te vinden is.

Omdat het hier om een Natura 2000 natuurgebied gaat, worden er maatregelen genomen voor het behoud en herstel van de biodiversiteit in het bos en bescherming van soorten en hun leefgebieden. Een belangrijk onderdeel is de verbetering van de hydrologische omstandigheden in het bos. Dit is goed nieuws voor het Knikkend nagelkruid, maar zelfs wanneer het bosgebied weer geschikt is voor een grotere populatie, is de huidige populatie te weinig vitaal, met mogelijk genetische problemen. Ook is er mogelijk sprake van hybridisatie met het algemeen voorkomend Geel nagelkruid (Geum urbanum).

Onderzoek en genetische versterking

In 2017 is daarom gestart met een onderzoek naar de optimale groeicondities van Knikkend nagelkruid als basis voor versterking van het leefgebied van de soort in het Ulvenhoutse bos (Meijer, 2017). Hiervoor zijn in totaal 15 verschillende populaties in Nederlandse en enkele nabijgelegen buitenlandse populaties bezocht.

Door het onderzoek uit 2017 is veel kennis opgedaan van de ecologie en standplaats van de soort, maar er is ook bladmateriaal van alle (oorspronkelijke) populaties in Nederland verzameld. Aan de hand van dit bladmateriaal wordt vastgesteld wat de genetische variatie van de populaties is en of de populaties last hebben van inteelt.

Samenwerking met WUR

Omdat de populatie in het Ulvenhoutse bos erg klein en kwetsbaar is heeft De Bosgroepen, in samenwerking met universiteit Wageningen en Staatsbosbeheer een plan uitgewerkt om de soort in het Ulvenhoutse bos genetisch te versterken. Hiervoor worden op grote schaal planten van natuurlijke populaties vanuit zaad opgekweekt. De planten worden vervolgens gekruist met planten uit Ulvenhout en, indien nodig, van nabijgelegen grote populaties waarna de nakomelingen vervolgens worden opgekweekt voor herintroductie. Het opkweken en kruisen van het Knikkend Nagelkruid wordt deze zomer uitgevoerd in Wageningen. Daarna volgt de herintroductie van de geselecteerde planten op geschikte locaties in het bos. De versterking van de populatie wordt gevolgd door het nemen van aanvullende beheermaatregelen zodat de populaties zich spontaan kunnen uitbreiden.

Ook in Gelderland

Uiteraard werd met het onderzoek naar en het opkweken van plantjes voor het Ulvenhoutse bos ook gedacht aan de andere plekken waar het Knikkend nagelkruid nog staat, maar hard achteruit gaat.
Er komt nu aanvullend onderzoek voor de Provincie Gelderland zodat ook daar straks een nieuwe populatie sterke plantjes kan floreren op de meest geschikte locaties.

Naar verwachting volgt de herintroductie of bijplaatsing van de eerste planten in Noord-Brabant en Gelderland in de tweede helft van 2018 en in 2019.
De leefgebieden van de plant worden duurzaam hersteld en de kennis van de soort kan straks ook tot het herstel van de soort in andere vergelijkbare N2000 gebieden leiden.
Op deze manier hopen we de verdere achteruitgang en het verdwijnen van de soort uit Nederland te voorkomen.

labels: , , , ,