Heerlijkheid Beek: maatregelen tegen erosie in bijzonder bronnenbos

28 januari 2019

Het afgelopen jaar zijn er verschillende herstelwerkzaamheden uitgevoerd in het Kastanjedal in Heerlijkheid Beek vlakbij Nijmegen; een bijzonder bronnenbos. De waterhuishouding is hersteld en de wandelpaden in het gebied zijn opgeknapt. Een speciale waterdoorlatende keerwand voorkomt toekomstige erosie van het vernieuwde pad langs een eeuwenoude kastanjeboom. De Bosgroepen werkten de (water)maatregelen voor Geldersch Landschap en Kasteelen uit.

Heerlijkheid Beek

Heerlijkheid Beek is een prachtig gebied van Geldersch Landschap & Kasteelen, gelegen op de steile heuvelrand tussen Beek en Berg en Dal. Hier staat de dikste kastanje van Nederland met een omvang van 850 centimeter en een leeftijd van 450 jaar: de Kabouterboom. Vlak bij de boom ontspringt een beek. Het brongebiedje van deze beek heeft een bijzondere vegetatie met onder andere reuzenpaardenstaart en paarbladig goudveil.
De wandelpaden en beekjes in dit mooie bos waren door erosie, door hevige regenval, nauwelijks herkenbaar. Daarom deden de Bosgroepen onderzoek in het gebied en kwamen met een pakket herstelmaatregelen voor Geldersch Landschap en Kasteelen.

geulen door verdroging

Onderzoek aard en omvang erosie

Voorafgaand aan de herstelmaatregelen is eerst het benodigde onderzoek gedaan door de Bosgroepen en partners. We keken naar de aard, de oorzaak en de omvang van de erosie en de effecten daarvan op de paden en de bijzondere planten in het brongebied. Door erosie ontstonden er geulen in het veen, waardoor het veenpakket plaatselijk verdroogde (zie foto). Ook is de ontstaansgeschiedenis en de oorspronkelijke waterloop in het dal onderzocht; vermoedelijk gaat het hier om een spreng.
In het verleden lagen er diverse stuwtjes om te voorkomen dat het water te snel naar beneden zou stromen en erosie zou veroorzaken. Door verval van de stuwtjes was de stroomsnelheid en de erosie toegenomen.
In het onderzoek werkten we samen met Ko van Huissteden (Kytalyk Geoscience), geoloog en expert op gebied van erosieproblematiek. Daarnaast verzorgde onderzoekscentrum B-WARE de analyses van bodem- en watermonsters.

Herstelmaatregelen

Op basis van het onderzoek hebben de Bosgroepen met GLK een maatregelenpakket opgesteld om erosie tegen te gaan én om de natuurwaarden in het Kastanjedal te herstellen. Het gaat om maatregelen om de waterhuishouding te verbeteren, waaronder het plaatsen van een waterdoorlaatbare keerwal, het herstellen van vervallen stuwtjes en het opvullen van de beek en de erosiegeulen. Daarnaast waren er aanvullende maatregelen waaronder het herstel van de wandelpaden en het hekwerk, het aanbrengen van stortsteen en klinkers en het verwijderen van watergaten die erosie veroorzaakten.

Harm Smeenge (landschapsecoloog Unie van Bosgroepen):
“Als GLK niet zo voortvarend te werk was gegaan, waren de zijgeulen in het veen zeker verder gaan eroderen door de kweldruk. Ik sta er van te kijken hoe mooi het tweede stroomafwaartse deel aansluit op het bovenste brongebied. Het veen is vrijwel een geheel geworden, een ruime verdubbeling van het unieke bronsysteem. Van zulke resultaten wordt een mens blij.”

Een prachtig resultaat

Alle maatregelen hebben ervoor gezorgd dat de beek en de wandelpaden in het Kastanjedal er weer prachtig bij liggen. De beek en stroompjes zijn weer zichtbaar en het water wordt goed gekanaliseerd om erosie en droogte te voorkomen. Zo wordt de leefomgeving van de bijzondere planten die hier voorkomen, verbeterd. Bovendien is het weer veilig wandelen langs de Kabouterboom, het hoogtepunt van de ‘kabouterroute’ in het dal, en kunnen nog vele generaties van deze dikste en oudste kastanje van Nederland genieten.

Voor en na: zicht op wandelpad langs kabouterboom, met nieuwe waterdoorlatende keerwal.

Voor en na: wandelpad in Kastanjedal met verbeterde waterhuishouding

Voor en na: herstelde beek in Kastanjedal

Voor meer informatie over de herstelmaatregelen, zie de website van Geldersch Landschap en Kasteelen.

labels: , , , , ,