Van één naar twee vennen

Publicatiedatum: 2 juni 2014

Het Moseven is een ven gelegen ten noorden van Ossendrecht in de gemeente Woensdrecht. Het is eigendom van Waterwinbedrijf Evides en ligt binnen natuurgebied en Natura 2000 gebied De Brabantse Wal. Rondom het ven liggen bossen, hoofdzakelijk bestaande uit naaldhout.

 Twee kwelstromen
Zoals veel vennen wordt het Moseven gevoed door toestromend grondwater. Er is een kwelzijde waar grondwater instroomt en een wegzijgkant waar water uit het ven wegstroomt. Het bijzondere aan het Moseven is dat er twee kwelzijden zijn. Vanuit het noorden stroomt lokaal, zuur grondwater toe en vanuit het oosten komt regionaal grondwater in het ven. Dit water is (matig) basenrijk. Door de twee verschillende grondwaterstromen zijn er veel verschillen in waterkwaliteit. Dit staat weer borg voor een grote diversiteit aan planten en diersoorten. Er komen zowel soorten voor die van zure omstandigheden houden als soorten die meer gebufferde groeiplaatsen nodig hebben. De kwelstromen zorgen er eveneens voor dat het waterpeil in het ven niet snel daalt. Ook dit is gunstig voor veel planten en diersoorten. Tot recent zijn deze kwaliteiten van het Moseven niet goed uit de verf gekomen door sterke ontwatering; in feite is het huidige Moseven een restant van een veel groter Moseven wat grotendeels ontgonnen is. Het laatste stukje Moseven was door de sterke kwel niet goed in landbouwgrond om te zetten.

Bovenven ontstaan door kwelwater
In 2010 zijn er door Bosgroep Zuid Nederland bij het Moseven hydrologische herstelmaatregelen uitgevoerd; er is een drainagesloot gedempt en er is geplagd. Als gevolg hiervan ontstond er al snel een tweede vennetje met een waterpeil 1à 1,5 meter hoger dan het peil van het Moseven, terwijl de twee vennen nog geen 10 meter van elkaar liggen! Het nieuwe ven is gedoopt tot ‘Bovenven’. Het ontstaan was het gevolg van een continue aanvoer van lokaal kwelwater uit hoge stuifzandruggen ten noorden van de vennen. Dit water werd eerder meteen afgevoerd. Nu is het nieuwe ven een soort reservoir van waaruit een kwelstroom naar het Moseven op gang is gekomen. Op de helling tussen de twee vennen treedt daardoor weer continue grondwater uit. Hierdoor is een spectaculair herstel van veenmosrijke natte heide op gang gekomen. Ook de populatie van Beenbreek breidde zich al snel uit.

Nieuwe kansen, nieuwe soorten
Verdere ontwikkeling van dit tweede ven kan een grote kwaliteitsverbetering betekenen voor beide vennen. In 2013 heeft de Bosgroep dan ook, in opdracht van Waterwinbedrijf Evides, verdere herstelmaatregelen uitgevoerd, rondom het nieuwe Bovenven. Het bos rondom het ven heeft een verdrogend effect, waardoor minder water naar het ven kan stromen, maar ook voor beschaduwing en inwaai van blad en strooisel. Om het ven en de omgeving zo geschikt mogelijk te maken voor allerlei (bijzondere) plantensoorten zijn bomen en struiken rondom het ven verwijderd en is er geplagd. Daarnaast is het oude slotenstelsel (rabatten) op de plaats waar nu het Bovenven ligt gedempt, zodat zo veel mogelijk water in het Bovenven blijft staan. De resultaten werden al vrij snel zichtbaar.

Rob van der Burg (ecoloog bij de Bosgroep): ‘Het is gewoon heel spectaculair. Vanwege de samenkomst van zure kwel van het Bovenven en matig basenrijke kwel van het Moseven, zie je veel verschillende soorten. Een kwijnend groepje beenbreek heeft zich uitgebreid en verschillende soorten veenmossen groeien tegen de helling omhoog. Aan de andere zijde van het ven heb ik heb al sterzegge, tweerijgige zegge en pilvaren en vlottende bies gezien en ook duizendknoopfonteinkruid, ronde zonnedauw en moerashertshooi zijn terug van weggeweest.’

Kortom, door op het juiste moment de juiste maatregelen te nemen, is er een bijzondere situatie ontstaan. Twee vennen op 10 meter van elkaar, met een hoogteverschil van een meter waarbij beide vennen hun eigen bijzondere soorten kennen.

labels: , ,

gerelateerd