Steenmeel helpt bij duurzaam POP3-bodemherstel in Brabantse natuurgebieden

Publicatiedatum: 16 november 2019

Door de uitstoot van stikstofoxide en ammoniak van industrie, landbouw en verkeer is de bodem in veel Brabantse natuurgebieden ernstig verzuurd. De belangrijke voedingsstoffen en mineralen spoelen daardoor makkelijk weg, terwijl een grote hoeveelheid stikstof achterblijft. Dat heeft ernstige gevolgen voor de flora en fauna. Om de problemen aan te pakken en de gebieden en dieren die er leven te koesteren voor de toekomst, zijn er dringend herstelmaatregelen nodig. Die realiseren we samen met onze leden, waaronder via meerdere POP3-projecten, die mede mogelijk zijn dankzij de provincie Noord-Brabant en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling.

Zo gaan we de komende weken aan de slag met het verspreiden van steenmeel in een aantal gebieden. Deze herstelmaatregel is onderdeel van een integraal pakket maatregelen waarmee we inzetten op duurzaam bodemherstel. Omdat we sterk afhankelijk zijn van de weersomstandigheden, kan de planning op het laatste moment nog wijzigen. Op deze pagina vindt u daarom niet alleen alle informatie over de steenmeelwerkzaamheden, maar ook de actuele uitvoeringsdata.

Afname biodiversiteit en schade aan planten en dieren

De herstelmaatregelen zijn hard nodig. Want de gevolgen van verzuring en verarming van de bodem zijn fors. De variatie aan plantensoorten in onze natuurgebieden neemt af. Dat zie je o.a. aan de vergrassing van heidegebieden. Waar heideplanten en andere bloemrijke planten steeds meer in het gedrang komen, lopen ook de aantallen en de variatie aan vlinders en insecten steeds verder terug. Door uitspoeling van voedingsstoffen en mineralen neemt bovendien de voedingswaarde van planten af. Typische gevolgen hiervan zijn bijvoorbeeld dat rupsen geen vlinders meer worden, dat vogels eieren leggen met te dunne eierschalen en dat kuikens worden geboren met gebroken pootjes. Vandaar de noodzaak voor duurzaam bodemherstel via diverse maatregelen.

Integrale aanpak

Steenmeel lijkt qua structuur op metselzand.

Binnen POP3 pakken we duurzaam bodemherstel integraal op in de projectgebieden. Bijvoorbeeld door het stikstofoverschot in heidegebieden terug te brengen via maaien en plaggen. Door boomsoorten te planten die voedingstoffen uit diepere lagen van de bodem opnemen en weer beschikbaar maken via hun voedingsrijke strooisel. Maar ook door steenmeel op de aangetaste bodem te verspreiden, wat we vanaf eind november op meerdere locaties gaan doen. Herstelmaatregelen die mogelijk zijn dankzij het Plattelandsontwikkelingsprogramma POP3. Een Europees programma dat gericht is op het herstellen van de biodiversiteit en het verhogen van de weerbaarheid van bos en natuur, zodat ze beter bestand zijn tegen stikstofdepositie en klimaatverandering.

Steenmeel op de bodem na verspreiding

Wat is steenmeel precies en wat doet het?

Steenmeel is gemalen steen, gemaakt van stenen die vrijkomen bij de winning van veldspaten. Het materiaal is rijk aan mineralen en geeft de voedingsstoffen geleidelijk af. Daardoor herstelt de balans in de bodem en gaan natuurlijke processen beter functioneren. De biodiversiteit in het gebied neemt toe en dat betekent kansen voor de flora en fauna. Per hectare verspreidt men 10.000 kilogram steenmeel dat als een klein laagje op de grond ligt en al snel in de grond verdwijnt. Daar zet het zijn nuttige werking nog lange tijd voortzet. Zeker zo’n 30 jaar! De bodem wordt vitaler, kan beter functioneren en houdt vocht makkelijker vast.

Verspreiden van steenmeel

Het verspreiden van steenmeel kan op verschillende manieren. Afhankelijk van de grootte van het gebied en de toegankelijkheid, kan een helikopter een goede optie zijn. Dat is ook de werkwijze die we de komende periode regelmatig gaan inzetten. Met de helikopter kan men heel nauwkeurig werken zonder de bodem in het gebied te verstoren. Bovendien blijkt het zowel voor het milieu als qua tijd en kosten de beste keuze.

Wat merken bezoekers van de werkzaamheden?

Verspreiding per helikopter. Foto P. van Schalen

Steenmeel is niet schadelijk voor de gezondheid, maar inademen is natuurlijk niet gewenst en het is belangrijk om voldoende afstand te houden tot het gebied waar gevlogen wordt. Daarom zijn enkele paden en delen van het gebied tijdelijk afgesloten en hangen er informatieaffiches op in het bos. Ieder gebied kent een eigen planning, die sterk afhankelijk is van het weer. Op deze pagina staat actueel bijgewerkt wat de planning van de werkzaamheden is.

Planning voor de werkzaamheden komende periode

  • Maashorst: Gestart 26 november. Het werkgebied bedraagt circa 50 hectare (gemeente Uden en Landerd). Er zal een spottersplek in het gebied ingericht worden, locatie staat tijdens de werkzaamheden aangeduid in het bos. Voor de realisatie van deze werkzaamheden is 3 dagen nodig. Gezien de weersvoorspelling is het even afwachten wanneer het werk klaar zal zijn.
  • Lieropsche Heide: gepland vanaf 29 november enkele dagen. Het werkgebied bedraagt circa 100 hectare dat voornamelijk ten noorden van het Beuven en tussen de Provinciale weg en het Keelven ligt. Er zal een spottersplek zijn op de parkeerplaats aan het boscafé De Soete Inval, Bosrandweg Someren. Gezien de weersomstandigheden is het even afwachten wanneer we kunnen starten.
  • De Kempen begin december. Definitieve data volgen nog.

Bij de Maashorst en Lieropsche heide zullen spottersplekken ingericht zijn, zodat geïnteresseerden daar kunnen kijken. Zodra de definitieve data en locaties bekend zijn, vindt u deze hier op deze pagina.

Heeft u vragen over de verspreiding van steenmeel? We hebben een overzicht gemaakt van mogelijke vragen met de antwoorden. Staat uw vraag er niet bij? Neem dan gerust even contact met ons op.

Hieronder een mooi filmpje waarin Leon van den Berg, onze expert ecologie en bio-geochemie, het hoe en waarom van steenmeel uitlegt.

Dit POP3-project is mogelijk gemaakt door de provincie Noord-Brabant en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling “Europa investeert in zijn platteland”

Meer informatie over de POP3-projecten is te vinden op de projectpagina op deze website.

labels: , , ,

gerelateerd