LIFE Resilias; versterken van de veerkracht van bos en natuur voorkomt dominantie door invasieve exoten

Publicatiedatum: 18 december 2020

Najaar 2020 kwam er goed nieuws! De Europese Unie heeft het project LIFE Resilias gegund! Dat betekent dat we de komende zeven jaar samen met partner Stichting Bargerveen aan de slag gaan met systeemgericht natuurherstel. Het doel van het project is de veerkracht van ecosystemen in bos- en natuurgebieden dusdanig te versterken, dat zij zich beter kunnen verweren tegen dominantie door invasieve exoten.

Invasieve exoten vormen forse bedreiging voor inheemse soorten

In Nederlandse bossen en andere natuurterreinen komen verschillende uitheemse planten- en diersoorten voor. Ook wel exoten genoemd. Deze dieren en planten zijn bewust of onbewust geïntroduceerd en komen hier van nature dus niet voor. Een klein deel van deze soorten gedraagt zich invasief. Dat wil zeggen dat de exoot zich na vestiging verspreidt ten koste van de lokale inheemse soorten. Dat kan een serieuze bedreiging zijn voor de biodiversiteit en daarmee het functioneren van het ecosysteem. Vaak zijn deze invasieve exoten lastig te bestrijden en bemoeilijken ze het behalen van natuurdoelen. Ook maakt het bestrijden van de plaagsoorten het beheer complexer en duurder. LIFE Resilias zet met een systeemgerichte aanpak in op het effectief en efficiënt beheersbaar maken van invasieve exoten, door de veerkracht en diversiteit van het hele ecosysteem te versterken.

Het Europese beleid ten aanzien van invasieve exoten kent drie strategieën; preventie, vroegtijdige herkenning & snelle verwijdering en beheer. De focus van LIFE Resilias ligt op het duurzame beheer van de ecosystemen waarin invasieve exoten aanwezig zijn. Het unieke van dit project is dat we de nadruk leggen op het goed functioneren van de bestaande ecosystemen, in plaats van op het voortdurend bestrijden van de exoten. Mooi meegenomen is dat we daarmee ook aan de preventie van vestiging van nieuwe exoten werken.

Bestrijden loont doorgaans niet, beheren wel

In LIFE Resilias gaat het dus niet om het bestrijden van invasieve exoten. We weten inmiddels dat dit in veel gevallen niet alleen enorm tijdrovend is en heel veel geld kost, maar ook dat het op de lange termijn geen oplossing is om de wijdverspreide exoten onder de duim te krijgen. Ze volledig wegkrijgen is nagenoeg niet haalbaar, zeker niet zonder ook het ecosysteem zelf aan te pakken. Het is effectiever om te kijken hoe je bos en natuur dusdanig kunt beheren, zodat de exoot de inheemse flora en fauna niet bedreigt. De exoot krijgt daarmee als het ware een plek in het ecosysteem, maar zonder dat hij forse schade toebrengt aan het systeem en de biodiversiteit.

Een ecosysteemaanpak die breed inzetbaar is

We hanteren daarmee in LIFE Resilias een relatief nieuwe benadering; de ecosysteemaanpak. Deze aanpak is toe te passen in vele ecosystemen die bedreigd worden door een invasieve exoot. In dit project werken we met een viertal voorbeelden; Aziatische duizendknopen, Amerikaanse vogelkers, watercrassula en de zonnebaars.

 

De vier voorbeeldexoten in project LIFE Resilias: de duizendknoop, watercrassula, zonnebaars en Amerikaanse vogelkers.

 

In de wetenschappelijke wereld wordt de ecosysteemaanpak ‘Ecosystem Resilience Approach (ERA)’ genoemd. Door op zoek te gaan naar de zwakke plekken van de exoot en van het ecosysteem, kan je op deze zwaktes inspelen en het ecosysteem zodanig versterken, dat deze er zelf voor zorgt dat de exoot niet kan domineren. Bijvoorbeeld door inheemse soorten in te brengen die de concurrentie met de exoot aan kunnen gaan, omdat ze iets wegnemen wat de exoot nodig heeft om succesvol te zijn. Bijvoorbeeld voldoende licht om snel te kunnen groeien en verspreiden.

Deze aanpak is niet alleen effectiever, maar ook natuurlijker. Er is immers geen gif nodig en ook de inzet van machines en menskracht is op termijn tot een minimum te beperken. We helpen de natuur simpelweg op gang en dat maakt de ecosystemen diverser en veerkrachtiger. Daardoor zijn ze sterk genoeg om zich staande te houden, ondanks de aanwezigheid van invasieve exoten. De verhoogde veerkracht verkleint ook de kans dat ecosystemen in de problemen komen door nieuwe invasieve soorten.

Meer weten?

Invasieve exoten vormen op veel locaties overlast. Bent u ook benieuwd hoe de LIFE Resilias ecosysteemaanpak werkt en wilt u graag volgen wat we de komende 7 jaar allemaal gaan doen en wat de resultaten zijn? U bent van harte welkom om het project te volgen. De projectwebsite is in de maak en vanaf april 2021 is op www.resilias.eu alle informatie over LIFE Resilias te vinden.

Een LIFE-project

Het project LIFE Resilias heeft financiering ontvangen van het LIFE-programma van de Europese Unie. Een subsidieprogramma met als doel innovatieve projecten te ondersteunen die passen in het Europese natuur-, milieu- en klimaatbeleid, en die dit beleid verder ontwikkelen of in de praktijk brengen. De EU-bijdrage in dit project is € 1,8 miljoen.

De rest van de benodigde financiering komt van de partners en sponsoren.

labels: , , , , ,

gerelateerd