Ervaringen met QD in Hilvarenbeek en Alphen-Chaam

Publicatiedatum: 23 juni 2015

In Nederland hebben we nu enkele jaren ervaring met QD (Kwalificeren-Dimensioneren). Bij het beheer van gemeente Hilvarenbeek misschien wel het langst. Hier bereiden we met deze natuurvolgende bosbeheermethode inmiddels de tweede dunningsronde voor. Ook in Alphen-Chaam hebben we ervaring opgedaan. Wat hebben we inmiddels al geleerd? QD zorgt voor kwaliteitshout, mooi gestructureerd bos en is bovendien rendabel!

Wat is QD?
QD is expliciet boomgericht. Bij deze methode worden – afhankelijk van boomsoort en opstand – tot ongeveer 30 toekomstbomen per hectare uitgekozen. Het beheer richt zich vervolgens volledig op deze bomen. Vanaf het moment dat de gewenste takvrije stamlengte bereikt is, wordt een QD-boom steeds 100% vrijgehouden van concurrenten. Een goed gekozen QD-boom reageert met onstuimige kroonexpansie en diameteraanwas. Binnen 5 jaar zijn de QD-bomen duidelijk herkenbaar en is het begin van de kenmerkende afwisselende bosstructuur zichtbaar. Er ontstaan lichte plekken rond de QD-bomen en gesloten donkere zones in de ruimtes daartussen.

Douglas-QD Jonge eik
28 jaar oude Douglas-QD-boom met een DBH van 29cm. Drie jaar na volledige vrijstelling heeft deze de groeiruimte voor de kroon weer grotendeels gesloten. Langs de voorgrond loopt het dunningspad en op de achtergrond een jongere coulisse. Jonge eik bevrijdt van de grove den die erboven stond. Kan nu ongehinderd doortrekken naar de kroonlaag van het bos. Grootschaliger ingrijpen is niet altijd nodig als je boomgericht werkt.

 

Investering betaalt zich terug
In Hilvarenbeek is gekozen voor gemarkeerde vaste dunningspaden en het duidelijk markeren van QD-bomen. Nu we terugkomen bij onze eerste opstanden betalen deze investeringen zich terug. Bleswerk gaat veel sneller dan normaal. Maar tijdens het bleswerk valt vooral de groei van de bomen op. Een echte QD-boom hoort bij de eerste selectie super vitaal te zijn (met een mooie kroon), een goede stamvorm te hebben en op voldoende afstand van de volgende boom te staan. Zeker bij een boom waar deze drie voorwaarden aanwezig zijn, vallen alle puzzelstukjes van de methode in elkaar. Zo’n boom laat een heel dankbare groeireactie zien en heeft bij de tweede dunning weer echt ruimte nodig. Waterlot komt weinig voor. Afstand tussen QD-bomen blijkt ook belangrijk. Bij onvoldoende afstand lost de tussenruimte tussen QD-bomen snel op en is gedoseerd vrijstellen lastiger.

Kleinschalig omvormen naar gemengd bos
Bij gemeente Alphen-Chaam richten we ons met de QD-methode vooral op de ondergroei van eik onder de oude grove dennen. Met deze nieuwe beheermethode zijn we in staat individuele bomen uit de struiklaag de ruimte te geven om door te groeien naar de kroon. We oogsten nu de dennen boven de eiken uit en snoeien zo nodig op. Dit blijkt goed uitvoerbaar, zonder schade aan de QD-bomen. Zo schakelen we op een heel kleinschalige manier om van een dennenbos naar een gemengd en gestructureerd bos gedomineerd door loofbomen, in lijn met de doelstellingen in het beheerplan. Zonder kapvlaktes en zonder onzekere investering in aanplant. De waardevolle elementen die er al zijn, pikken we er uit en geven we alle ruimte. We planten ook aan, maar alleen daar waar nodig en met soorten die we missen in het bosecosysteem.

Rendabel?
Kritiek op de QD-methode is er ook. Vooral ongeloof over de haalbaarheid van hoge houtprijzen voor het kwaliteitshout, die nodig zijn om zo kleinschalig en boomgericht te kunnen werken. Als we rekenen met gemiddelde houtprijzen van buitenlandse houtveilingen waar A-klasse hout verkocht wordt, blijkt de methode ook met rente rendabel. Onze stagiair Frank Nooijens heeft dat vorig jaar voor ons uitgerekend voor rentepercentages tot 2,5%. Maar de komende 40 jaar genieten we gewoon van efficiënter blessen, spectaculaire groeireactie en mooie bosbeelden. Waar ooit alleen vezelhout van den leek te groeien, groeit nu kwaliteitshout van allerlei soorten in een gestructureerd bos. De oogst van de eerste stammen duurt natuurlijk nog even, maar met wat voor productietijd voor topkwaliteit rekent u?

Meer weten over QD? Vraag het uw regiomanager!

labels: , , ,

gerelateerd