Natuurlijke bronvijver opgeschoond; meer ruimte voor flora en fauna

Publicatiedatum: 13 april 2020

Op de stuwwal van Ootmarsum in Twente liggen diverse bijzondere bronbeken en bronvijvers. Een daarvan is recent opgeschoond. Het opschonen van de vijver, en het aanpassen van de omringende vegetatie, gaat verzuring tegen. Ook ontstaat er weer meer ruimte voor de typerende planten en waterdiertjes die de bronvijver rijk is.

Stuwwal van Ootmarsum

De stuwwal van Ootmarsum staat bekend om de aanwezigheid van natuurlijke bronnen met permanent natte en zwak-zure tot kalkrijke omstandigheden. Hierdoor komt er bijzondere, typerende vegetatie voor, die maar op weinig plekken in Nederland te vinden is. Er was nog maar beperkt open water aanwezig in de bronvijver. Daarnaast was de bodem verzuurd. Daarom hebben we een aantal maatregelen genomen in en rond de vijver, die gelegen is op het landgoed van een van de leden van Bosgroep Noord-Oost Nederland.

Opschonen van de vijver

De rupskraan aan het werk.

De bronvijver was dichtgeslibd met onder andere blad van de omringende bomen. Met een rupskraan is al het organische materiaal verwijderd, tot aan de minerale bodem van de vijver. De bronvijver werd daarbij deels droog gepompt om de laag bagger met een rupskraan zorgvuldig van de leem- en grindrijke bodem te kunnen afschrapen. Daarbij werd ook een tapijt van puntmos verwijderd. Ecoloog Fons Eysink: “De wondere wereld van een bron werd voor even bloot gelegd; door het opwellend water en zand ontstonden direct fonteintjes.”
Regiobeheerder en projectleider Erik Sonder van de Bosgroep weet als geen ander hoe je met de uitvoering in kwetsbare gebieden moet omgaan: “Wanneer de klus geklaard is, moet het zo min mogelijk opvallen dat we er geweest zijn.”

Vervangen verzurende boomsoorten

Aangrenzend elzenbronbos met ijzerrijke kwel en dotterbloem.

Door in de steile oeverzone van de bronvijver beuken en zomereiken (met slecht verterend en verzurend blad) te vervangen door rijkstrooiselsoorten zoals hazelaar, zal de verzuring van de bodem geleidelijk afnemen. Dit positieve effect op de mineralenhuishouding en de zuurgraad van de bodem van de bronvijver, heeft ook indirect een positief effect op (de bodem van) het aangrenzende beekbegeleidende elzenbronbos, een zogenaamd vochtig alluviaal bos.

Het elzenbronbos, dat door grondwater (kwel) en water uit deze bronvijver gevoed wordt, herbergt nog meer bijzondere planten als paarbladig goudveil en kleine valeriaan. Ook deze planten hebben baat bij een minder zuur milieu. Na het opschonen van de bronvijver zal zich opnieuw een drijvend mospakket vormen met beekstaartjesmos. Een karakteristieke soort voor bronmilieus en kwelplekken. Soorten als de gewone dotterbloem en bittere veldkers zullen vitaler gaan bloeien dan voorheen.

Amfibieën veilig teruggeplaatst

Kleine watersalamander

De amfibieën in de vijver, zoals kleine watersalamanders en bruine kikkers, werden voorzichtig verwijderd en weer veilig teruggezet op de plekken waar de rupskraan zijn werk had gedaan. Ook een larve van een glazenmaker werd voorzichtig verhuisd. De karakteristieke diertjes die in bronnen voorkomen, zoals vlokreeften, kokerjuffers en bronplatwormen, beschikken straks over een groter oppervlakte geschikt leefgebied.

Fons Eysink: “De bron stroomt nu weer flink over van enthousiasme, en sterker dan voorheen. Door het verwijderen van blad en slib is de weerstand minder en de afvoer van het ‘Spa-water’ groter.”

De onderhoudswerkzaamheden aan deze bronvijver (Natura 2000-gebied) zijn uitgevoerd als onderdeel van de kwaliteitsverbetering van het bronbeeksysteem met vochtige beekbegeleidende bossen, de zogenaamde vochtige alluviale bossen, in opdracht van provincie Overijssel.

De bronvijver ligt op particulier terrein en is niet vrij toegankelijk.
Foto en film: Fons Eysink (Bosgroepen)
m.u.v. foto salamander: Stijn Teders
Leadfoto: de overloop van de bronvijver na opschoning, met o.a. aangeplante daslook.
Dit bericht is ook verschenen op Nature Today.

labels: , , , , , ,

gerelateerd